Herkomst van de naam
"Gili" betekent in de Sasak-taal, de grootste etnische groep van Lombok, simpelweg "klein eiland". Samen met Gili Meno en Gili Air vormt Gili Trawangan de "Gili Indah" — letterlijk "de mooie eilanden" — voor de noordwestkust van Lombok.
Waar de toevoeging "Trawangan" vandaan komt, is niet definitief opgehelderd. Een veelvoorkomende overlevering herleidt het tot "Terangang", een woord dat in verband wordt gebracht met de zeeschildpadden die vroeger in groten getale op de stranden van het eiland nestelden — nog altijd staat Gili Trawangan bekend om waarnemingen van groene zeeschildpadden, die snorkelaars vaak dicht bij de kust tegenkomen.
Geen auto's, geen brommers
Tot op de dag van vandaag is er geen gemotoriseerd verkeer op Gili Trawangan. In plaats van auto's en brommers bepalen fietsen en cidomo — traditionele door paarden getrokken karren — het beeld van het eiland. Dit is geen toeristische enscenering, maar van oudsher gangbare praktijk, die het eiland zijn kenmerkend rustige levenstempo geeft.
Het smalle, zanderige kustpad dat eenmaal rond het hele eiland loopt, is in anderhalf tot twee uur per fiets te doen — een ervaring die veel gasten omschrijven als een van de mooiste op Gili Trawangan.
Een jonge vestigingsgeschiedenis
In tegenstelling tot veel andere bestemmingen in Indonesië kent Gili Trawangan geen eeuwenlange menselijke bewoning. Tot ver in de 20e eeuw was het eiland grotendeels onbewoond en diende het hoogstens als incidentele toevlucht voor vissers.
Pas in 1971 begon met de aanleg van de eerste kokosplantages een permanente bewoning van het eiland. In de jaren daarna vestigden zich geleidelijk vissersfamilies, die leefden van de omliggende wateren. De toeristische ontwikkeling zoals we die vandaag kennen, kwam pas aanzienlijk later op gang.
Van geheime tip tot duikbestemming
In de jaren 80 ontdekten de eerste backpackers het eiland — aangetrokken door eenvoudige accommodaties, turkoois water en een rust die op het naburige Bali destijds al moeilijker te vinden was.
In de jaren 90 en 2000 groeide Gili Trawangan uit tot een van de bekendste duik- en snorkelbestemmingen van Zuidoost-Azië. Talloze duikscholen vestigden zich er, PADI-cursussen worden tot op heden in groten getale aangeboden, en de riffen rond het eiland behoren tot de meest soortenrijke van de regio.
Koraalriffen in herstel
Zoals veel riffen wereldwijd hadden ook de koraalriffen rond Gili Trawangan te lijden onder koraalbleking, destructieve visserij en de gevolgen van massatoerisme. Sinds 2001 zet de Gili Eco Trust — een samenwerkingsverband van lokale duikbedrijven — zich in voor de bescherming van het mariene milieu van de drie Gili-eilanden.
Sinds 2004 wordt daarbij de zogeheten Biorock-technologie ingezet: onder water geplaatste, zwak elektrisch geladen stalen structuren stimuleren de groei van kalkmineralen, waarop koralen zich merkbaar sneller vestigen dan op een natuurlijke ondergrond. Rond Gili Trawangan zijn inmiddels meer dan 150 van dergelijke rifstructuren ontstaan — een van de grootste projecten van dit soort wereldwijd.